Ionica Smeets

‘Eén gram silicagel heeft bijna hetzelfde oppervlak als twee basketbalvelden.’ Dit is een van de feitjes op de lijst van 52 dingen die consultant Tom Whitwell in 2025 heeft geleerd. Whitwell blijkt al sinds 2014 jaarlijks zo’n lijstje te maken. Slim, want iets dat je geleerd hebt samenvatten in je eigen woorden helpt enorm om het je te laten onthouden (zoals ik mijn studenten vaak voorhoud). Ik vroeg me na het zien van Whitwells lijst af wat ik het afgelopen jaar heb geleerd. Hierbij een kleine selectie van dingen die ik in januari 2025 nog niet wist en nu wél:

• Bij allerlei diersoorten bestaan er niet-dominante mannetjes die paren met vrouwtjes, terwijl de dominante mannetjes even niet opletten. De term die (mannelijke) biologen voor deze mannetjes bedachten is: ‘sneaky fuckers’.

• In comedy-series als The Big Bang Theory maken vrouwelijke wetenschappers vooral grappen die juist mannen leuk vinden.

• Ruim honderd jaar geleden riepen mensen te pas en te onpas ‘23 skidoo’.

• De eerste foto’s van sneeuwvlokken werden gemaakt door Wilson Alwyn Bentley, een boer die nooit naar school was geweest en die als een ware pionier zelf de apparatuur en techniek ontwikkelde om dit te doen.

• Het Mizohata-Takeuchi-vermoeden is niet waar, de 17-jarige Hannah Cairo vond een tegenvoorbeeld.

• Studenten van het mbo vallen niet onder de Landelijke Studentenvakbond, zij hebben hun eigen organisatie: JOBmbo.

• Vladimir Poetin en Benjamin Netanyahu hebben allebei als sterrenbeeld weegschaal (net als ik, waar een lezer me woedend op wees nadat ik iets negatiefs over astrologie had geschreven).

• ‘Er is één realiteit, maar er zijn verschillende ware beschrijvingen van die realiteit.’ Marjan Slob formuleerde deze ware beschrijving van de realiteit, die me enorm helpt om beter na te denken over misinformatie, meningen en feiten.

• De noperthedron is een veelvlak met 90 hoekpunten, 240 randen en 152 zijden dat op geen enkele manier door een gat in een evengrote noperthedron past (en is daarmee het eerste convexe veelvlak dat we kennen met deze eigenschap).

• Een demissionair kabinet kan nog eens vallen.

• Het Zweeds heeft een woord voor ‘opruimen voor je dood’: döstädning.

• Bij de gemeenteraadsverkiezingen kan tijdens het verdelen van de restzetels de populatieparadox voorkomen. Die treedt op als partij A evenveel stemmen krijgt als de vorige keer en partij B juist veel stemmen verliest, maar A vervolgens een zetel kwijtraakt en B níét. Dit kan gebeuren als het totaal aantal stemmers is gedaald.

• Als je als onderzoeksinstituut eerlijk bent over de onzekerheden in je data en later moet toegeven dat je fout zat, dan geeft die openheid de meeste mensen meer vertrouwen. Alleen bij mensen die al weinig vertrouwen hebben in instituten, lijkt het omgekeerd te werken.

Maar wat ik bovendien leerde in 2025, is dat het heel moeilijk is om je achteraf te herinneren wat je allemaal hebt geleerd. Je kunt veel beter tijdens het proces zelf consistent goede aantekeningen bijhouden (zoals ik mijn studenten vaak voorhoud). In 2026 ga ik elke week iets noteren dat ik die week leerde. Als u dat nu ook doet, kunnen we eind dit jaar uitwisselen wat we allemaal hebben geleerd. Ik verheug me er nu al op.

Deze column verscheen op 2 januari 2026 in de Volkskrant.