Dit weekend bespreekt mijn leesclub De grote schoonmaak van Rob van Essen. Een van de personages in deze roman vertelt over een afgelegen klooster ‘waar iedereen die het bezoekt al sinds mensenheugenis wordt verwacht. Ze hebben daar een zaal met ladekasten die gevuld zijn met kaartjes en op elk kaartje staat de naam van iemand die het klooster zal gaan bezoeken.’

Een vriend van hem werpt tegen dat dit niet kan, tenzij ze kaartjes hebben gemaakt voor alle combinaties van voor- en achternamen, in elke mogelijke taal. Ze concluderen dat dit niet kan: ‘Dan zouden ze meer ruimte nodig hebben dan het heelal kan bieden.’ Dit is (met grote afstand) niet het absurdste detail uit De grote schoonmaak.

Maar ik bleef eraan denken en moest het uit beroepseer toch narekenen. Stel dat het klooster echt kaartjes had staan voor alle bezoekers die er ooit zouden komen. Hoeveel zijn het er dan? Het is heel wat als zo’n klooster tweeduizend jaar doorlopend bestaat (ook al werden de bezoekers wel al sinds mensenheugenis verwacht). Stel dat er elke week een bezoeker aankomt, dan moeten er in totaal 104 duizend namen klaarstaan.

Als je die 104 duizend namen schrijft op visitekaartjes van 8,5 bij 5,5 cm en een dikte van 0,3 mm, dan levert dit 145.860 kubieke centimeter aan papier op. Dat is nog geen drie verhuisdozen, dus dat kun je prima kwijt in een zaal met ladekasten. Wat nu als het klooster helemaal niet echt weet wie er komen en domweg kaartjes gemaakt heeft voor alle mogelijke namen? In alle talen nog wel.

Met hoeveel mogelijke karakters moet je dan rekenen? Ik zocht op hoe Jorge Luis Borges dit oploste in De bibliotheek van Babel. Hij gebruikte in zijn oneindige bibliotheek met alle mogelijke boeken slechts 25 karakters (22 letters, een spatie, een komma en een punt). Wat goed genoeg is voor Borges, is goed genoeg voor mij. Dus ik ga met 25 karakters rekenen, al zullen weinig namen een komma of punt nodig hebben.

Volgende stap: hoeveel tekens heb je maximaal nodig om een naam op te schrijven? Het record voor de langste naam ter wereld is voor iemand wiens naam twintig minuten kost om voor te lezen, maar deze man wordt doorgaans ‘Laurence Watkins’ genoemd. Ik durf te gokken dat je ook voor andere mensen met een heel lange naam een omschrijving in 30 tekens kunt geven, waarvan ze denken ‘dat ben ik’ als ze hem op een kaartje in een klooster te zien krijgen.

Met 30 tekens en 25 mogelijke karakters, kom je op 8,7 maal tien tot de macht 41 mogelijke kaartjes. Een duizelingwekkend aantal. Maar past het in ons heelal? Het is 1,2 keer tien tot de macht 36 kubieke meter aan papier (en dan moet je er ook nog ladekasten omheen zetten). Dit past niet op (of in) de aarde, maar ons heelal is gelukkig groot. Die papieren kaartjes zijn een schamele 27 procent van het volume van een ster als Betelgeuze.

Overigens vermoedt het personage uit De grote schoonmaak dat de naam van een nieuw aangekomen bezoeker snel op een oud kaartje wordt geschreven en in de ladekast gemoffeld, om er een paar dagen later weer uitgehaald te worden. Ik ben benieuwd welke andere details mijn leesclub uit De grote schoonmaak heeft gehaald, en vooral naar hoe de anderen het einde hebben gelezen.

Deze column verscheen op 10 april 2026 in de Volkskrant.