Ionica Smeets

Hoogleraar wetenschapscommunicatie – Universiteit Leiden

Wat gebeurt er als je het Groot Dictee der Nederlandse Taal combineert met het rekendictee?


Op 11-11-22 organiseert Marjolein Kool van de Hogeschool Utrecht het Bartjens rekendictee. Echt iets voor wie net als ik in gedachten onmiddellijk twee streepjes toevoegde om die prachtige datum te veranderen in de som 11+11=22. Kool is hogeschoolhoofddocent Rekenen-Wiskunde en Didactiek plus een verdienstelijk light verse-dichter. Ze maakte ooit samen met drs. P de fantastische dichtbundel Wis- en natuurlyriek.

Volgende week presenteert Kool actuele sommen die ze voorleest als in een dictee, waarna de deelnemers razendsnel de antwoorden moeten uitrekenen. Er is een bijeenkomst in Utrecht voor volwassenen en een online versie voor basisscholieren. Dit is één van de oefenopgaven: ‘Een journalist noteert het aantal reizigers dat op Schiphol in de rij staat. Hij zet per ongeluk een nul te veel achter dat aantal. Daardoor wordt het aantal met 198.000 vermeerderd. Welk getal had de journalist moeten noteren?’

Een paar weken later, op 26 november is het Groot Dictee der Nederlandse Taal te horen op NPO Radio 1. En ineens vroeg ik me af: wat zou er gebeuren als je die twee dictees combineert? Dat je de sommen niet alleen moet oplossen, maar ook correct opschrijven en dat die dan vol met heerlijke dicteewoorden zitten? Dan zou je zoiets krijgen:

1. Om faillissementen in de saunabranche te voorkomen wordt als ad-hocoplossing een prijsplafond geëntameerd voor elektra. Voor de eerste 3000 kilowattuur stroom per jaar geldt een tarief van 40 cent per kilowattuur, daarboven geldt het commerciële tarief van 69 cent per kilowattuur. Een wellnescentrum jeremieerde over een jaargebruik van 7219 kilowattuur. Hoeveel betaalt dit centrum per jaar voor de elektriciteit?

2. Een bommoeder krijgt op eerste kerstdag een przewalskipaard cadeau van een bevriende balalaikaspeelster. Dit minuscuul lijkende paard weegt nochtans 159 kilogram meer dan de extatische moeder. Vrouw en paard wegen gezamenlijk 285 kilogram. Reken maar uit op een A4’tje: Wat is het gewicht van dit chique przewalskipaardje?

3. De stikstofrichtlijn moet coûte que coûte worden geüpdatet om te veel eutrofiëring in het weidse coulisselandschap te voorkomen. Bij een overschot aan nutriënten kunnen algen zichzelf elke dag verdubbelen. Een vijver is op dag 24 in extenso gevuld met zulke exponentieel toenemende algen. Hoeveel procent van de oorspronkelijk pico bello vijver was op dag 12 geëquipeerd met algen?

4. Sinds Elon Musk Twitterbaas op zijn curriculum vitae (cv) heeft staan, neemt het aantal gebruikers van de app Mastodon snel toe. Nederland heeft op dit moment 2,9 miljoen Twittergebruikers. Hypothetisch zou elke dag 10% van hen geïrriteerd kunnen omschakelen naar Mastodon. Stel nu even dat het niet hypothetisch is en dat dagelijks 10% van de op dat moment overgebleven Nederlandse gebruikers consciëntieus overgaat. Hoeveel slimmeriken stappen dan op dag vijf over?

De antwoorden: oefenopgave: 22.000 mensen in de rij, opgave 1: 4111,11 euro, opgave 2: 222 kilo, opgave 3: 0,024%, opgave 4: 190.269 overstappers.

Over de juiste spelling van de opgaven kan getwist worden, maar wie het hetzelfde deed als onze eindredactie, krijgt in elk geval de volle punten.

Deze column verscheen op 4 november 2022 in de Volkskrant.