Toon mij uw muzieksmaak en ik zeg u wie u bent. Muziekstreamingsdienst Spotify geeft gebruikers een jaaroverzicht, met een samenvatting van wat je hebt geluisterd en in welke hokjes je daarmee valt. Met deze december als nieuw onderdeel je luisterleeftijd: hoe oud je bent op basis van de muziek die je luistert.

Bij ons thuis werden de resultaten geamuseerd besproken tijdens het avondeten. Mijn eigen luisterleeftijd zat er maar een jaartje naast: ik werd geschat op 47 in plaats van 46. Onze 15-jarige zoon bleek de muzieksmaak van een 37-jarige te hebben. Maar het kon nog erger, mijn vriend, die een jaar jonger is dan ik, had een luisterleeftijd van 89. Hoe kómen ze erop?

Zoals altijd geeft Spotify alleen de grote lijnen van hun algoritme en niet de details. Ze kijken naar alle nummers die je het afgelopen jaar luisterde en zoeken op wanneer die nummers zijn uitgekomen. Vervolgens werken ze met de reminiscentiehobbel (reminiscence bump): mensen boven de 40 hebben relatief veel persoonlijke herinneringen aan hun jeugd. Dit geldt ook voor muziek, uit onderzoek blijkt dat zowel voor het herkennen van nummers als voor het hebben van persoonlijke herinneringen daaraan de piek ligt bij liedjes uit je adolescentie.

Spotify rekent voor deze hobbel een periode van vijf jaar, tussen je 16de en 21ste. Hier kun je wetenschappelijk gezien het een en ander op aanmerken, bijvoorbeeld dat de periode misschien nog iets eerder zou mogen beginnen, wat langer zou kunnen duren en dat dit principe minder goed werkt bij jonge mensen. Maar het is op zich niet zo gek als grove schatting. Voor mij klopt die goed: een groot deel van mijn favoriete albums komt uit 1995  of 1996, toen ik een jaar of 16 was.

Je kunt nu tussen alle muziek die iemand luistert, zoeken naar de verschijningsperiode van vijf jaar die het meest voorkomt, aannemen dat de luisteraar toen tussen de 16 en 21 was en daarmee de huidige leeftijd berekenen. Maar (en ik moet me inhouden om dit niet in woedende hoofdletters te typen) DAT IS NIET WAT SPOTIFY DOET (het is niet gelukt).

In plaats daarvan kijkt het algoritme naar een vijfjarige periode waarnaar jij meer luisterde dan anderen van jouw leeftijd. Wat een rare Baron von Münchhausen-achtige truc is dit: je echte leeftijd gebruiken om je luisterleeftijd te bepalen. En dan op zo’n manier dat de kans klein is dat je bij je werkelijke leeftijd in de buurt komt, want ze vergelijken je met andere leeftijdsgenoten die precies dezelfde reminiscentiehobbel hebben als jij en filteren die er zo grotendeels uit. Het doel van Spotify is natuurlijk dat mensen verontwaardigd of juist opgetogen hun luisterleeftijd op sociale media delen, en dat gebeurt niet als hun algoritme de hele tijd keurig de echte leeftijd raadt.

Wij snappen thuis nu in elk geval wel hoe wij aan onze luisterleeftijden komen. Mijn zoon had Graduation van Kanye West uit 2007 dit jaar op repeat en mijn vriend luisterde veel naar Bach: The Goldberg Variations van Glenn Gould uit 1956 (hij heeft geluk dat Spotify niet besefte dat de composities uit 1741 komen, anders was hij nog veel ouder geweest). En ik kreeg het voor elkaar om in de buurt van mijn echte leeftijd te komen, door buitensporig veel te luisteren naar jarennegentigbands, wat ik eigenlijk iedereen kan aanraden.

Deze column verscheen op 12 december 2025 in de Volkskrant.