‘Ik wil graag beginnen met een belofte: ‘Wij hoeven en zullen jongeren niet fiksen.’’ Zo begon Kayla Green afgelopen maandag haar practorale rede aan het Albeda College in Rotterdam. Het was de eerste keer dat ik bij zo’n rede op een mbo was. Vaak was ik bij een inaugurele rede aan de universiteit, waar een nieuwe hoogleraar een uur mag oreren. Af en toe zag ik een lectorale rede op een hogeschool, waar een nieuwe lector iets korter spreekt, doorgaans gevolgd door een discussie met samenwerkingspartners uit de praktijk. Ik was benieuwd hoe het op het mbo zou gaan.

Kayla Green wordt practor op het gebied gelijke kansen en onderzoekt wat jongeren nodig hebben om zich goed te kunnen ontwikkelen. Bij haar installatie speelden jongeren een centrale rol. Studenten van de dansopleiding openden de bijeenkomst. ‘Daar kunnen ze op de universiteit nog veel van leren’, concludeerde dagvoorzitter Karim Amghar terecht toen die studenten even later licht hijgend het podium verlieten. Er waren daarnaast discussies met studenten, een studente die de zaal nonchalant zingend wegblies en veel onderzoeksdata over studenten.

Green liet zien dat de meeste jongeren best positief zijn over hun welzijn. Dat blijkt uit landelijke data en uit haar eigen onderzoek op het Albeda-college waar mbo-studenten hun welzijn gemiddeld een 7,5 geven. Slechts 8 procent van die studenten geeft hun eigen welzijn een onvoldoende. Hoe komt het dan, vraag Green zich af, dat we in het publieke debat vooral het beeld krijgen dat het belabberd gaat met het mentale welzijn van jongeren? Dat ze zwak zijn, snel klagen en allerlei tegenslagen niet aankunnen?

Ze legt uit dat de mentale gezondheid van jongeren de laatste jaren daalt, maar dat daar veel kanttekeningen bij te plaatsen zijn. Niet elke klacht is een stoornis. En we hebben het te veel over hoe jongeren individueel veerkracht en weerbaarheid moeten ontwikkelen en te weinig over hoe we zorgen dat systemen om hen heen (gezinnen, scholen, wijken) hun een veilige en kansrijke omgeving bieden. En onderzoek laat zien dat de kansen wat dat betreft helemaal niet gelijk verdeeld zijn over jongeren.

Green gaat het practoraat combineren met een baan als universitair docent aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. De samenwerking tussen mbo en universiteit op dit onderwerp is even uniek als logisch. Wat speelt er onder jongeren? Waarom werkt dat zo? En hoe moet je dat veranderen? De praktijk en de kennis vanuit het mbo, het onderzoek met de universiteit en dan samen aan een visie werken.

‘Wat vinden jullie ervan dat jongeren zwak genoemd worden?’, vraagt dagvoorzitter Amghar aan een panel van mbo-studenten. Een van hen antwoordt: ‘Het is niet zwak om te zeggen wat je wilt. Jongeren stappen uit en dat is misschien uitdagend voor ouderen.’

En toen dacht ik bij mezelf drie dingen. Als eerste: ‘Wat bedoelt zij met uitstappen? Bedoelt ze naar voren stappen? Of dat jongeren zich uitspreken?’ Gelijk hierna dacht ik: ‘Shit, ik ben dus zo’n oudere.’ En ten slotte concludeerde ik: ‘Inderdaad, we hoeven de jongeren niet te fiksen. Wel het systeem.’

Deze column verscheen op 4 juni 2026 in de Volkskrant.